در عرضه این هفته، کاتد شرکت ملی صنایع مس ایران با قیمت پایه ۷۷۲,۰۰۰ تومان وارد تالار شد و در نهایت با رقابت سنگین ۳۳ درصدی و میانگین قیمت پایانی ۱,۰۳۰,۰۰۰ تومان به طور کامل معامله شد. مفتول نیز متناسب با رشد کاتد عرضه شد و با رقابت جداگانه ۱۰ درصدی به فروش رسید. به این ترتیب، بازار شاهد رقابتی معادل حدود ۴۳ درصد روی مفتول بود؛ رقابتی که در نوع خود بیسابقه و نگرانکننده است.
علت رقابت سنگین و رشد غیرمنطقی قیمتها
علت اصلی این وضعیت را باید در شکاف میان نرخ دلار مبنای قیمتگذاری دستوری و نرخ واقعی دلار بازار آزاد جستوجو کرد. در حالی که نرخ تسعیر مورد استفاده در بورس کالا حدود ۷۱,۰۰۰ تومان در نظر گرفته شده، نرخ واقعی دلار در بازار آزاد به بیش از ۱۰۸,۰۰۰ تومان رسیده است. این فاصله عمیق موجب شده که قیمت پایه در بورس بهصورت مصنوعی پایین نگه داشته شود و در نتیجه، خریداران برای دستیابی به سهم اندک عرضهشده، ناچار به رقابتهای سنگین و غیرمنطقی شوند.
پیامدهای کاهش عرضه بر بازار داخلی
از سوی دیگر، شرکت ملی مس برای کنترل تبعات این قیمتگذاری، به جای اصلاح نرخ، حجم عرضه را کاهش داده است؛ بهگونهای که میزان عرضه هفتگی از ۴,۰۰۰ تن به ۳,۰۰۰ تن تقلیل یافته است. این سیاست عملاً تعادل بازار را برهم زده و به ایجاد رقابت ناسالم، التهاب قیمتی و افزایش هزینه تمامشده برای مصرفکنندگان داخلی منجر شده است.
مقایسه قیمت مس ایران با بازار جهانی
نکته تأسفبارتر آنکه با احتساب قیمت جهانی مس در حدود ۱۱,۰۰۰ دلار و نرخ واقعی ارز، قیمت تمامشده مفتول در بورس کالا از نرخ جهانی نیز فراتر رفته است. به بیان سادهتر، ایران بهعنوان یکی از تولیدکنندگان و صادرکنندگان بزرگ مس، امروز مس را گرانتر از بازارهای بینالمللی خریداری میکند.
جمعبندی و راهکار اصلاح سیاست قیمتگذاری
نتیجه این سیاستها روشن است:
به جای حمایت از تولید و صادرات، به شکل ناخواسته از سفتهبازی و رانت در زنجیره تأمین حمایت میشود.
بازار مس ایران نیازمند بازنگری فوری در شیوه قیمتگذاری و سیاستهای عرضه است؛ زیرا ادامهی این روند، نهتنها توازن بازار داخلی را برهم میزند، بلکه مزیت رقابتی کشور در تجارت جهانی مس را نیز تضعیف خواهد کرد.