تحلیل حباب منفی مس در بازار داخلی ایران – تابستان ۱۴۰۴
بررسی وضعیت فعلی
در حالیکه در سال ۱۴۰۳ قیمت مس در بازار داخلی ایران عموماً نزدیک به نرخ تعادلی جهانی (نرخ جهانی × دلار آزاد) معامله میشد، در سال ۱۴۰۴ شرایط تغییر کرده است:
- تا پایان خرداد ۱۴۰۴: قیمت داخلی مس بهطور میانگین ۲ تا ۵ درصد بالاتر از نرخ تعادلی جهانی بود.
- تیر و مرداد ۱۴۰۴: برخلاف انتظار، بازار داخلی دچار افت شد و امروز شاهد هستیم که قیمت مس در ایران حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد پایینتر از نرخ تعادلی جهانی معامله میشود.
این موضوع بهمعنای شکلگیری یک حباب منفی در بازار داخلی مس است.
دلایل اصلی ایجاد حباب منفی
۱. تغییر مدیریت و سیاست عرضه شرکت ملی صنایع مس ایران
در سال ۱۴۰۳ و دوره مدیریت آقای مدرس خیابانی، در شرایطی که تقاضا کمتر از عرضه بود، شرکت ملی مس حجم عرضه را در هفتههای بعد کاهش میداد (مثلاً از ۳۰۰۰ تن به ۲۵۰۰ تن).
این اقدام نوعی کنترل مصنوعی عرضه بود که رقابت و افزایش قیمت را ایجاد میکرد، هرچند به زیان صنایع پاییندستی تمام میشد.
اما از ابتدای ۱۴۰۴ و با حضور دکتر فیض اردکانی، سیاست عرضه متعادل شد؛ حجم عرضه هفتگی کاتد بهطور پایدار ۴۰۰۰ تن تثبیت شد. این ثبات عرضه باعث کاهش فشار قیمتی و افت حباب مثبت گذشته شد.
۲. جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل
این بحران نظامی باعث افزایش شدید نااطمینانی در اقتصاد شد.
صنایع تولیدی، صادرکنندگان و حتی سرمایهگذاران خریدهای خود را بهصورت مقطعی و روزانه انجام دادند و از دپوی مس خودداری کردند.
این کاهش تقاضای هیجانی سبب شد فشار نزولی بر قیمت داخلی ایجاد شود.
۳. محدودیتهای بانکی و ارزی برای صادرات مس
سختگیری بر کارتهای بازرگانی و محدودیت در بازگشت ارز حاصل از صادرات، بخشی از تقاضای صادراتی مس (کاتد و مفتول) را از بین برد.
صادرکنندگانی که پیشتر از محل صادرات مس ارز تأمین میکردند، نتوانستند این مسیر را ادامه دهند و بخشی از بازار تقاضا حذف شد.
۴. شکاف شدید بین نرخ دلار آزاد و دلار مبادلهای
نرخ دلار مبادلهای حدود ۷۰,۰۰۰ تومان است، در حالیکه دلار آزاد در کانال ۹۵,۰۰۰ – ۹۶,۰۰۰ تومان قرار دارد.
این فاصله بیش از ۳۰٪ باعث شده نرخ پایه معاملات بورس کالا بسیار پایینتر از ارزش واقعی بازار باشد.
در نتیجه، قیمت داخلی مس امروز در حدود ۱۵٪ پایینتر از نرخ تعادلی جهانی معامله میشود.
چشمانداز و توصیهها
این حباب منفی موقتی خواهد بود.
با توجه به ناترازی انرژی، فشارهای اقتصادی و نیاز صنایع به تأمین مواد اولیه، انتظار میرود بازار داخلی بهزودی به نرخ تعادلی جهانی بازگردد و حتی تا ۵٪ بالاتر از نرخ تعادلی هم حرکت کند.
بنابراین به فعالان بازار (سرمایهگذاران، تولیدکنندگان و تجار) توصیه میشود:
- در خرید و فروشهای اعتباری، استراتژی انبارداری و معاملات صادراتی، این اصلاح قیمتی را در نظر بگیرند.
- با دید میانمدت، از شرایط فعلی بهعنوان فرصتی برای خرید استفاده کنند، زیرا ماندگاری این سطح قیمتی چندان طولانی نخواهد بود.
جمعبندی
تغییر سیاست عرضه ملی مس (از کاهش دستوری به ثبات عرضه)
افت تقاضای داخلی ناشی از جنگ و نااطمینانیهای سیاسی
محدودیتهای بانکی و کاهش صادرات مس
شکاف ۳۰ درصدی دلار مبادلهای و آزاد
نتیجه: شکلگیری حباب منفی ۱۰ تا ۱۵ درصدی در بازار داخلی که به احتمال زیاد در ماههای آینده اصلاح خواهد شد.