کل اقتصاد – رکود عمیقتر، چشمانداز تیرهتر
در مردادماه ۱۴۰۴، شاخص مدیران خرید کل اقتصاد ایران (شامخ ترکیبی) پس از تعدیل فصلی به عدد ۴۵.۳ رسید (تیر: ۴۷.۱). این عدد نشاندهنده تداوم رکود برای هفدهمین ماه متوالی است، با این تفاوت که شدت کاهش فعالیتها نسبت به تیر بیشتر شده است .
مهمترین مؤلفهها:
تولید: ۴۴.۰ – کمترین مقدار ۵۸ ماهه از آبان ۱۳۹۹.
سفارشات جدید: ۴۲.۳ – برای هجدهمین ماه متوالی کاهشی.
موجودی مواد اولیه: ۴۵.۱ – برای دوازدهمین ماه متوالی پایینتر از ۵۰.
اشتغال: ۴۹.۲ – چهارمین افت از ابتدای سال، هرچند شدت کاهش کمتر از تیر بود.
صادرات: ۴۲.۸ – برای شانزدهمین ماه متوالی کاهشی، با شدت بیشتر از ماه قبل.
انتظارات آینده: ۴۶.۵ – سقوط به کمترین سطح ۳۹ ماهه (از خرداد ۱۴۰۱).
قیمت خرید مواد اولیه: ۷۶.۳ – همچنان در سطح بسیار بالا.
نتیجه: رکود در کل اقتصاد عمیقتر شده و نااطمینانی نسبت به آینده به اوج سهساله رسیده است.
وضعیت بخش صنعت – رکود ادامهدار با فشار مضاعف هزینهای
شاخص شامخ صنعت (تعدیلشده فصلی) در مردادماه ۴۸.۸ گزارش شد (تیر: ۴۷.۹). هرچند بهبود اندکی نسبت به تیر وجود داشته، اما این شاخص برای هفتمین ماه متوالی زیر مرز رونق (۵۰) باقی ماند.
تحلیل لایهبهلایه مؤلفههای اصلی صنعت
۱. تولید صنعتی: ۴۹.۵ (تیر: ۴۷.۰) – نزدیک به مرز رونق، اما هنوز در رکود.
۲. سفارشات جدید: ۴۷.۴ (تیر: ۴۸.۰) – برای چهاردهمین ماه متوالی کاهشی؛ شدت کاهش اندکی بیشتر از تیر.
۳. سرعت تحویل: ۵۲.۸ (تیر: ۵۲.۷) – همچنان بالای ۵۰؛ نشانهای از بهبود نسبی در زنجیره تأمین.
۴. موجودی مواد اولیه: ۴۶.۵ (تیر: ۴۳.۱) – برای هجدهمین ماه متوالی پایینتر از ۵۰، اما شدت کاهش کمتر از تیر.
۵. اشتغال صنعتی: ۴۸.۳ (تیر: ۴۷.۵) – بهبود جزئی، اما همچنان منفی.
۶. فروش: ۴۸.۷ (تیر: ۴۴.۵) – اندکی بهتر، ولی برای هفتمین ماه متوالی زیر ۵۰.
۷. صادرات: ۴۸.۶ (تیر: ۴۲.۸) – بهبود محسوس نسبت به تیر، اما هنوز رکودی.
۸. انتظارات آینده: ۵۳.۸ (تیر: ۵۴.۸) – کاهش یافت ولی مثبت مانده؛ مدیران صنعتی همچنان به بهبود مرداد–شهریور امیدوارند.
تحلیل زیربخشی: برندگان و بازندگان
پیشروها: صنایع غذایی، شیمیایی و فلزات اساسی با عملکرد نزدیک به ۵۰ یا کمی بالاتر.
عقبماندهها: وسایل نقلیه و قطعات، صنایع نفت و گاز، و برخی صنایع ساختمانی همچنان در رکود شدید، با شاخصهایی حتی در محدوده ۳۵–۴۰.
دلایل تداوم رکود صنعتی
۱. شوکهای انرژی: قطعی برق تا سه روز در هفته و چندین ساعت در روز، اختلال جدی در تولید.
۲. فشار هزینهای: افزایش نرخ ارز، رشد قیمت مواد اولیه و مشکلات تخصیص ارز.
۳. زنجیره تأمین: تأخیر در ترخیص کالا از گمرک و عرضه محدود مواد اولیه.
۴. ضعف تقاضا: افت قدرت خرید خانوارها، کاهش صادرات به دلیل موانع ارزی، و نااطمینانی ناشی از تحریمها و تنشهای سیاسی.
راهکارهای پیشنهادی برای سیاستگذاران
کنترل و مدیریت بحران انرژی در تابستان.
تسهیل واردات مواد اولیه از مسیر اصلاح تخصیص ارز و کاهش موانع گمرکی.
حمایت از صادرات غیرنفتی با رفع موانع تعهد ارزی.
ایجاد ابزارهای مالی پوشش ریسک ارزی و نقدینگی کوتاهمدت برای صنایع.
اجرای سیاستهای تحریک تقاضای داخلی جهت جلوگیری از انباشت موجودی در انبارها.
تحلیل اختصاصی | نوید ظریف